ΝΑΥΤΙΛΙΑ

Αλεξάνδρα Γκανά:Πανδημική κρίση και η ερμηνεία της ως Force Majeure        

Από την Αλεξάνδρα Γκανά

Οι αρνητικές συνέπειες της επιδημίας στην οικονομία και την επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχώς μεγαλώνουν. Πτήσεις, τουριστικές κρατήσεις, κρουαζιέρες, ειδικές εκδηλώσεις στην χώρα μας και το εξωτερικό και εμπορικές διεθνείς εκθέσεις ακυρώνονται ή αναβάλλονται, διασυνδέσεις δια θαλάσσης και αέρος διακόπτονται, ενώ αρρυθμία επικρατεί σε εισαγωγές και εξαγωγές.

Τουρισμός, ναυτιλία, εφοδιαστική αλυσίδα, εμπόριο ηλεκτρονικών ειδών, λιανεμπόριο εξαγωγές, πρώτες ύλες, αερομεταφορές, είναι οι τομείς όπου ήδη έχουν γίνει αισθητοί οι κραδασμοί, χωρίς ωστόσο να μπορεί να υπολογιστεί ακόμη το μέγεθος των απωλειών. Και αυτό γιατί τα πάντα θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη της επιδημίας και κυρίως την ένταση, τη χρονική της διάρκεια και τη γεωγραφική διασπορά της. Με δεδομένο δε ότι η Κίνα είναι ο βασικός προμηθευτής σε πολλά προϊόντα με χαμηλό κόστος παραγωγής, τόσο στο εμπόριο όσο και στα προϊόντα τεχνολογίας, είναι δύσκολο να εκτιμηθούν οι συνέπειες από την αποκοπή της από τη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα, ιδιαίτερα αν αυτή παραταθεί χρονικά.Στη ναυτιλία, το ξέσπασμα του κορονοϊού έρχεται στη χειρότερη στιγμή για τον κλάδο που διανύει ένα μεταβατικό στάδιο προσπαθώντας να εξισορροπήσει τις πιέσεις που δέχεται από την εφαρμογή του νέου κανονισμού ΙΜΟ 2020 για τα ναυτιλιακά καύσιμα.  Έτσι, οι επιπτώσεις από την ενδημία του κορονοϊού για την παγκόσμια ναυτιλία, με το πιο ζωντανό τμήμα της, το οποίο αντιπροσωπεύει ο ελληνόκτητος στόλος, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Οι Έλληνες πλοιοκτήτες δυσκολεύονται να προβούν σε αναλυτικές εκτιμήσεις αυτή την περίοδο αναμένοντας να δουν την έκταση και τη διάρκεια του προβλήματος, εκφράζουν ωστόσο τη βεβαιότητα πως θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις και ότι ο κορονοϊός θα έχει αρνητική επίδραση στη ναυτιλία και το εμπόριο. Μία από τις παράπλευρες συνέπειες για την ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα, την οποία ανάδειξε η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών σε μια από τις σπάνιες παρεμβάσεις της για το θέμα, είναι η δυσκολία ανανέωσης – θεώρησης πιστοποιητικών για φορτηγά πλοία, η οποία προϋποθέτει δεξαμενισμό και επισκευές των πλοίων σε λιμάνια της Κίνας. Και αυτό την ώρα που περισσότερα από 200 πλοία βρίσκονται στην Κίνα για προγραμματισμένες εργασίες επισκευών, οι οποίες δεν προχωρούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται οι καθυστερήσεις. Για πολλούς ακόμη λόγους η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, με επιστολές της προς τον Έλληνα υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, καθώς και τους υπουργούς Ναυτιλίας της Μάλτας, του Παναμά, της Λιβερίας, των Μπαχαμών και των Νήσων Μάρσαλ, ζήτησε να χαρακτηριστεί η επιδημία στην Κίνα «ανωτέρα βία» (Force Majeure) προκειμένου να μην υπάρξουν συνέπειες σχετικά με μια σειρά υποχρεώσεων. Το κατά πόσο μπορεί η εξάπλωση του συγκεκριμένου ιού να θεωρηθεί ως λόγος ανωτέρας βίας που εμποδίζει ή αναστέλλει την εκπλήρωση συμβατικών υποχρεώσεων είναι κάτι που δεν μπορεί να απαντηθεί παρά μόνο να αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας ανάλογα με τις ειδικές περιστάσεις. Οι ασφαλιστικές εταιρείες που αρνούνται να χαρακτηρίσουν την πανδημία ως Force Majeure προτάσσουν αντίθετη άποψη αναφέροντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι η έννοια της ανωτέρας βίας προϋποθέτει ότι το επίμαχο γεγονός ή η μη πραγματοποίησή του «οφείλονται σε περιστάσεις ξένες προς αυτόν που την επικαλείται, ασυνήθεις και απρόβλεπτες, οι συνέπειες των οποίων δεν μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί παρ’ όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια». Περαιτέρω, στην περίπτωση κατά την οποία ένα γεγονός συνιστά ανωτέρα βία, τα αποτελέσματά της δεν μπορούν να διαρκέσουν παρά μόνο κατά τη διάρκεια ορισμένης περιόδου. Το βασικό χαρακτηριστικό στην “ανωτέρα βία” είναι πως ο άνθρωπος, στη συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν μπορεί να προβλέψει τέτοιο γεγονός, παράδειγμα ανωτέρας βίας είναι ο πόλεμος, το πραξικόπημα, οι απρόβλεπτες κυβερνητικές απαγορεύσεις, η ξαφνική βαριά ασθένεια (σε κάποιες περιπτώσεις), ή και τα “ακραία καιρικά φαινόμενα”. Το Δικαστήριο της ΕΕ όμως έχει αρνηθεί , σε ορισμένες υποθέσεις να εφαρμόσει τη ρήτρα της ανωτέρας βίας εφόσον δεν υπήρχε ρητή σχετική ρύθμιση . Για το λόγο αυτό τονίζεται η αναγκαιότητα των συμβαλλόμενων, βάσει της αρχής της ελευθερίας των συμβάσεων, να έχουν συμφωνήσει σχετικές ρήτρες και έτσι ο συμβατικός ορισμός του γεγονότος ανωτέρας βίας να περιλαμβάνει έναν κατάλογο γεγονότων που δεν αναμένονται κατά την ημερομηνία της σύμβασης, που είναι πέραν του ελέγχου του συμβαλλόμενου μέρους, τα γεγονότα αυτά και που δεν είναι αποτέλεσμα άμεσα ή έμμεσα σφάλματος, πλημμέλειας ή αμέλειας του μέρους που επικαλείται την ανωτέρα βία. Σε πολλές συμβάσεις δεν προβλέπεται η επιδημία ως λόγος ανωτέρας βίας για αυτό η λεκτική διατύπωση της εν λόγω ρήτρας έχει σημασία προκειμένου να καλυφθεί η περίπτωση του κορωνοϊού. Αν παρά την απουσία της «επιδημίας» ή «πανδημίας» ως λόγου ανωτέρας βίας, έχει διατυπωθεί ότι λόγο συνιστά και κάθε άλλο γεγονός που βρίσκεται εκτός ελέγχου του συμβαλλόμενου μέρους, τότε θα μπορεί να καλυφθεί και η συγκεκριμένη περίπτωση. Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι ισως θεωρηθεί ότι παρέρχεται ήδη ικανό χρονικό διάστημα από όταν ο κορωνοϊός έκανε την εμφάνισή του και έτσι τα συμβαλλόμενα μέρη να είναι πλέον σε θέση να προβλέψουν τις διαφαινόμενες συνέπειες. Μόνο η πρόβλεψη και ακριβής διατύπωση ρήτρας ανωτέρας βίας στις συμβάσεις με πρόνοια διαδικαστικών λεπτομερειών επίκλησης της θα είχε θετικές επιπτώσεις στην εκτέλεση των συμφωνιών, κάτι που δεν έχει συμβεί σε όλες τις περιπτώσεις . Το μόνο σίγουρο είναι ότι η σταθεροποίηση της μετά κορονοϊού εποχής θα αργήσει περισσότερο από ο,τι αρχικά είχε φανεί ότι θα συμβεί .

Η κ.Γκανά ασχολείται με την Ναυτιλία είναι operational manager στην GANMAR SHIPPING, είναι Γενική Γραμματέας της Ε.Κ.Ο. Ναυτιλίας της ΝΔ και μέλος ΔΣ της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων.

Click to comment

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

To Top