ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Μία μικρή συμβολή στην κατανόηση της σημασίας του εθνικού μας ύμνου

Του Χρήστου Γεωργακόπουλου

Ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας αποτελεί, όπως όλοι γνωρίζουμε, απόσπασμα από ποίημα του Διονυσίου Σολωμού με τίτλο «Ύμνος εις την ελευθερίαν». Γιατί όμως η χώρα μας επέλεξε αυτό το ποίημα, και μάλιστα το συγκεκριμένο απόσπασμα, για να το κάνει ύμνο της;

Ο ελληνισμός ανέκαθεν είχε μεγάλη λογοτεχνική και μουσική κληρονομιά. Πολλά αξιόλογα ποιήματα, δημοτικά τραγούδια, πολυάριθμους φιλοσόφους και συγγραφείς, της αρχαιότητας ή νεότερους, ώστε να επιλέξει κάτι από αυτούς. Άλλωστε, από αποφθέγματα και σοφίες η χώρα μας είναι πάμπλουτη.

Ας δούμε τι ύμνους έχουν πολλές ξένες χώρες : «όμορφη πατρίδα μου με τα ψηλά βουνά σου και με τα ποτάμια σου», «αγαπημένη πατρίδα μου με τις θάλασσές σου», «με τους θρυλικούς ήρωές σου», «με τους περήφανους στρατιώτες σου», «με τις ηρωικές γυναίκες σου». Γιατί άραγε εμείς δεν σκεφτήκαμε να υμνήσουμε κάτι από αυτά στην πατρίδα μας, παρά την ελευθερία;

Γιατί δεν κάναμε έναν εθνικό ύμνο όπως άλλοι, δηλαδή ένα χαρούμενο στρατιωτικό εμβατήριο ώστε να μπορεί να γίνεται παρέλαση με αυτόν; ο δικός μας ύμνος δεν περπατιέται με βήμα στρατιωτικό. Δεν τον ακούν τα μικρά παιδιά και τα προκαλεί να χτυπούν παλαμάκια, όπως άλλα εμβατήρια. Είναι ένας ύμνος σοβαρός, βαρύς, αυστηρός, δωρικός, δημιουργεί κλίμα δραματικό, δεν χαροποιεί. Γιατί όλα τούτα;

Η απάντηση έρχεται από την ελληνική ιστορία : γιατί αυτό που πάντοτε ήταν ο πυρήνας του ελληνικού έθνους ήταν ο αγώνας για την ελευθερία! Ο λαός μας διαχρονικά έχει χύσει ποτάμια αίματος για να κερδίσει την πολυπόθητη ελευθερία. Αίμα δώσαμε άπειρες φορές στην αρχαιότητα ώστε να καταφέρουμε να επιβιώσουμε και να μην εξαφανιστούμε. Άφθονο αίμα χύσαμε κατά την επανάσταση, που αποτέλεσε άλλωστε έμπνευση του Σολωμού. Αίμα θυσιάσαμε και πριν την επανάσταση, κατά την σκλαβιά τεσσάρων αιώνων, κάθε φορά που επιδιώκαμε την ελευθερία, αλλά και ακόμη νωρίτερα, στο Βυζάντιο, προκειμένου να το κρατήσουμε ζωντανό, καθώς και όταν αυτό έπεσε. Ποτάμια αίμα θυσιάσαμε στους βαλκανικούς πολέμους, στους δυο παγκόσμιους πολέμους και στη Μικρά Ασία. Ελληνικό αίμα χάθηκε και πρόσφατα στην Κύπρο. Όλο τούτο το τίμημα αίματος, αποκλειστικά για ελευθερία, αρκετές άλλες χώρες δεν το έχουν θυσιάσει. Στην ιστορία ασφαλώς έχουν συμβεί πόλεμοι, όμως όχι πάντοτε με τέτοια συνέχεια αιώνων και όχι πάντοτε μόνο για την ελευθερία. Ούτε βέβαια έζησαν όλοι οι λαοί τετρακόσια έτη συνεχούς σκλαβιάς. Είναι λοιπόν λογικό οι σοφοί πρόγονοί μας, όταν αποφάσισαν να διαλέξουν τον ύμνο τους, δηλαδή την ταυτότητά τους, να επιλέξουν τις δυο στροφές που εξέφραζαν με τον αυθεντικότερο και αγνότερο τρόπο τον αγώνα των Ελλήνων για την πολύτιμη ελευθερία, τη λαχτάρα της ελευθερίας και την αγαλλίαση που νιώθει ένας λαός όταν βλέπει ένα μεγαλειώδες όνειρο αιώνων να πραγματοποιείται.

Γιατί όμως ο ύμνος μας δεν είναι εμβατήριο; Γιατί δεν μας θυμίζει παρέλαση, όπως άλλοι ύμνοι; Γιατί δεν μιλάει για τα ωραία βουνά, τη γαλανή θάλασσα, τον ήλιο και τις χαμογελαστές μελαχρινές γυναίκες; Δεν είναι άραγε τούτα στοιχεία της Ελλάδας;

Η εξήγηση είναι ότι ο Σολωμός που τον έγραψε και οι άνθρωποι που τον επέλεξαν εκείνο που πρώτα είχαν στο μυαλό τους ήταν οι νεκροί μας. Είχαν στο νου τους τα νεκρά αδέλφια μας, τα οποία κατά τη διάρκεια των αιώνων πρόσφεραν τις ζωές τους για να μας δωρίσουν την ελευθερία. Εξάλλου, ολόκληρη η ελληνική ιστορία είναι γεμάτη πίκρες, καταστροφές, στερήσεις. Δεν θα ταίριαζε ο ύμνος μας να είναι κάτι που υμνεί την ομορφιά, παρόλο που διαθέτουμε και από αυτή, δεν θα μπορούσε ο ύμνος να είναι μια πρόσκληση για ξέγνοιαστες διακοπές στην Ελλάδα, παρά μία διαρκής υπόμνηση ότι η πατρίδα και η ιστορία μας είναι συνώνυμα του αγώνα και του πόνου.

Ο ύμνος μας λοιπόν είναι ύμνος εις την ελευθερίαν αλλά ουσιαστικά είναι απόδοση τιμής σε ανθρώπους, εκείνους που θυσιάστηκαν για να μας την χαρίσουν. Δεν είναι ύμνος στην στρατιωτική μας δύναμη ούτε στην περηφάνια μας ούτε καν έπαινος στη χώρα και στην ομορφιά της. Είναι επικήδειος για τους νεκρούς. Με τον ύμνο μας δεν επιδιώκουμε να θαμπώσουμε τους φίλους μας με τα επιτεύγματά μας ούτε να τρομοκρατήσουμε τους εχθρούς μας με την ισχύ μας. Προσπαθούμε να διατηρήσουμε τη μνήμη των νεκρών, για εμάς τους ίδιους. Λέμε στον εαυτό μας «να θυμάσαι τις ρίζες σου, να θυμάσαι ποιός είσαι και πώς βρέθηκες εδώ, σε έφεραν τα «ιερά κόκαλα» των Ελλήνων». Τούτο είναι διαχρονικό στον ελληνισμό. Εάν διαβάσουμε, για παράδειγμα, τον Επιτάφιο του Περικλή, διαπνέεται από τις ίδιες ακριβώς ιδέες, εικοσιτρείς ολόκληρους αιώνες πριν το Σολωμό. Επομένως, ο εθνικός μας ύμνος είναι ένας συγκλονιστικός επικήδειος αλλά συγχρόνως ένα ακόμη πιο βαθύ μήνυμα σύνεσης, στοχασμού, αυτογνωσίας. Δεν είναι (ή δεν είναι μόνο) μια γιορτή για τη χαρά της ελευθερίας αλλά μία διαρκής προτροπή για περίσκεψη. Συνάμα, είναι μία ευφυής αναδρομή στη συνέχεια του ελληνισμού.

Εμπεριέχει λοιπόν ένα μήνυμα, μία συμβουλή των προγόνων μας προς εμάς και τις επόμενες γενιές : εάν θέλετε κι εσείς να έχετε ελευθερία, η μέθοδος είναι μία, δοκιμασμένη : με κόπο, με αγώνα, με θυσία. Αλλά και με αυτογνωσία και περίσκεψη.

Όλα τούτα επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα πάντοτε, σε ολόκληρη την ιστορία της, τοποθετούσε, πάνω κι από την ιδέα της ισχύος, πάνω κι από την ομορφιά της, πάνω από τα πάντα, τον άνθρωπο.

Αυτό συνιστά τη μεγαλύτερη από όλες τις προσφορές της στον κόσμο.

 

Χρήστος Γεωργακόπουλος

δικηγόρος

Click to comment

Leave a Reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

To Top